2. Kako pronaci dunavski zimovnik (1998)

LOV SMUĐA U POZNU JESEN


            Evo, stiže nam i novembar. Dilema više nema. Plići i brži dijelovi rijeka su opustjeli. Sva riba je u mirnim i dubokim zimovnicima.

            Na manjim rijekama, naročito onim iz mrenskog regiona, relativno je lako locirati zimovnik i poziciju pojedinih riba u njemu. Na Dunavu, međutim, to nije tako jednostavno, jer ova velika rijeka gotovo na svakom kilometru svoga toka ima dubine veće od desetak metara. Ipak, čak i u ovako dubokoj i širokoj rijeci postoje klasični zimnovici, dakle, relativno kratki potezi rijeke, na kojima se zimi sjati ogromna količina ribe, a stotine kilometara toka gotovo da ostanu prazni.

            Kako objasiniti ovaj fenomen? Zašto se riba na Dunavu zimi pomjera, kad na svakom dijelu ove rijeke imamo, u najmanju ruku, dubine od preko pet metara? Na Drini, međutim, čak i po najljućoj zimi, riba se kloni dubina većih od 4-5 metara, mada ima virova dubljih i od deset metara. Čak i mladica, koja se zimi drži najdubljih mjesta u viru, kada lovi, najčešće to radi na dubini do četiri metra. Na Dunavu se ne tim »plićacima« zimi ne dešava ama baš ništa!

            Jedno je sigurno. Dunavski zimovnik počinje na mjestima gdje korito naglo ponire u dubinu, usljed čega se brzina protoka postepeno smanjuje, uz čestu pojavu povratnih struja i laganog vrtložnog kretanja. Gledajući od obale, dubina ne raste postepeno, već pod oštrim uglom i stepenasto, praveći karakteristične platoe između dva nagla odsjeka (takozvana baira). Ovaj tip korita naročito je karakterističan za terene sa dnom od ilovače. Tamo gdje su ljudi nasuli kamen (obično u gradskim zonama), bairi se teže uočavaju, ali i na takvim mjestima, ukoliko su zimovnici, dubina naglo raste već od obale.

            U zavisnosti od vrste dna, imamo dva osnovna tipa dunavskog zimovnika – sa kamenitim dnom i sa dnom od ilovače.        Izuzmemo li đerdapsku klisuru, gdje imamo ogromne zimovnike sa dnom od prirodnog kamena, uglavnom su zimovnici sa kamenitim dnom vezani za gradske zone i šporove, dakle, za pozicije nastale ljudskom intervencijom u koritu.

            Dunav u Novom Sadu je tipičan primjer zimovnika sa priobalnim pojasom od nasutog kamenja.            Gledano sa novosadske strane, zimovnik počinje od restorana »Zepelin« i proteže se preko Šangaja, gotovo do Subića. Sa petrovaradinske strane je nešto kraći, od Pivare do Oficirske plaže. Zajednička karakteristika ovog zaista impozantnog zimovnika sve ribe jeste velika dubina i dno od nasutog krupnog kamena, mjestimično i do pedesetak metara od obale.

            Zimi se ovdje sjati nevjerovatno velika količina razne bijele ribe, sa dominantnim prisustvom krupatice, koja je u ovo doba godine izuzetno aktivna, pa je sa velikim uspjehom love čak i početnici. Na pojedinim lokacijama (naročito oko Carine) jata bijle ribe su toliko gusta da je gotovo nemoguće loviti na tvistere, zbog bezbrojnih »čukanja« i lažnih udaraca.

            To, naravno, znaju i drljatori, koji sa »oranjem« kreću upravo u novembru, a svoj krvavi pir provode danonoćno naočigled stotine ribolovaca pa čak i pred policijom iz carinskog broda. Godinama iščekujem da se pojavi nekakav »Robin Hud« pa da ta govna od ljudi uhvati za kragnu i baci u hladni Dunav. Svi se, međutim, vade na nekakav fantomski »Zakon o ribarstvu«, koji se kiseli u fazi prijedloga već sto godina, uspavljujući vlastitu savjest navodnim legalizmom, a ustvari izbjegavajući da vlastitu neaktivnost nazovu pravim imenom – kukavičlukom.

           

            Devet godina lovim na novosadskom keju gotovo svakodnevno i još ne sretoh pojavu zvanu čuvar ribolova?! Duplo više godina odlazim na Drinu, lomatajući se po teškim vukojebinama, a možda mi se samo dva-tri puta desilo da me nije konstrolisao čuvar ribolova. Zašto se onda čudimo što se u Novom Sadu, gradu sa najmanje petnaest hiljada ribolovaca, proda oko dvije hiljade dozvola za ribolov. I to je previše, s obzirom koliko se ulaže u očuvanje i unapređenje ribljeg fonda. A šta tek reći za dva ogromna kanalizacijska ispusta u samom centru grada, ispod kojih se, po pravilu, najviše ribolovaca sjati, pokušavajući na plovak, slalomom između kondoma i bindi, da prevare poneku mrenu i protfiša, šutajući usput pacove, da im ne pojedu sendvič iz ranca. Niko ne mari za ­­­­­­­lepru i sidu, jer, upamtite – govnara nikad ne vara.

 

NOVEMBARSKI SMUĐ


            Kad sam stigao u ravnicu i počeo sticati svoja prva saznanja o smuđu, pojedinci su me ubjađivali kako smuđ voli hladnu vodu i da najveće primjerke mogu očekivati tek u decembru – januaru. To me čak i obradovalo, jer sam ionako u tom periodu navikao bacati mladici, pa mi je ovo došlo kao dobra zamjena i utjeha. Sada, devet godina nakon tih prvih saznanja i savjeta, znam da to baš i nije tako.

            Sve svoje krupne smuđeve, pa i onog od deset i kusur kila, uhvatio sam ljeti; najbrojnije ulove imao sam krajem septembra – početkom oktobra; a novembar je možda i poslednji mjesec kad sa sigurnošću možemo očekivati ulove smuđa. Naredna tri hladna mjeseca znaju biti dobra samo ako u dužem vremenskom intervalu dobro ojuži, a vodostaj se digne znatno iznad normale. Međutim, čak i tada, vrlo su rijetki ulovi komada težih od dva kilograma. Čim dnevna temperatura padne ispod nule, pa takvo stanje potraje više dana, lov smuđa postaje prilično jalov posao, mada, naravno, ni tada nije isključena ona teoretska mogućnost da ulovite ribu svog života. Mislim da se tako nešto desilo upravo vlasniku ovog magazina, Stanku Popoviću. Izašao čovjek da liječi novogodišnji mamurluk na ledom okovani Dunav, zabacio par puta i izvukao dvocifrenog smuđa. Kažu: čista sreća. Ma ne brate, ko lovi stalno i u svim uslovima, mora kad-tad da mazne »desetku«. Što reče moj drugar Gagi sa keja, koji lovi i na –273°; »A šta ću i kod kuće, neće smuđ na luster.«

            Za razliku od prave zime, kad svi čekamo da malo ojuži, u novembru je dobro kad malo stegne i produva košava. Još ako naiđe blagi porast vode, praćen laganom pomutom, sav se smuđ nabije »u obalu«, pa ga možemo loviti gotovo cijeli dan.

            Trebalo bi mnogo prostora da se nabroje sve moguće situacije koje vas mogu zadesiti u novembu, na koje valja potražiti različite odgovore. Pokušajmo da nabrojimo one najčešće:

            1. Jutro hladno i maglovito; dan sunčan sa blagim vjetrom i naglo zahlađenje nakon zalaska sunca; zvjezdana noć.

            Ako imate vezano više ovakih dana, aktivnost smuđa počinje neposredno pred zalazak sunca; pauza u suton; prvi cug sat nakon smrkavanja, a drugi oko deset noću. Dakle, tri cuga i sva tri pri dnu, s tim da lovna distanca zavisi od tendencije vodostaja: blagi porast približava ribu, opadanje udaljava, a stagnacija ga umrtvljuje i drži na nekoj srednjoj distanci (sastav kamena i pijeska).

            2. Jutro »mekano« i odlačno, ponekad uz slabu kišicu; dan suv i vjetrovit; suton i noć topli i vlažni.

            Ovo su možda ponajbolji dani za novembarskog smuđa. Jutarnji cug počinje sa svitanjem i zna potrajati do 11 časova. Danju se javi rijetko i jako daleko. Pravi šou počinje sat prije smrkavanja i aktivnost, uz povremene pauze, zna potrajati do ponoći. Jutarnji i dnevni cug su pri dnu, a s prvim mrakom radi u srednjim slojevima, pa čak i pod površinom (ako potraje toplo i vlažno vrijeme).

            3. Već danima ista situacija: visoki oblaci, suvo vrijeme i košava, koja pojačava intenzitet do prvog mraka, a noću blago jenjava.

            Ovo je definitivno idealno smuđevsko vrijeme (naročito ako je praćeno porastom, ili čak opadanjem vodostaja), ali je rijedak smuđaroš koji će cijeli izdržati kraj vode. Možda je to i glavni razlog što se ponajmanje zna smuđev »red vožnje« po ovakvom vremenu. Čini mu se da radi cijeli dan, ali ga je najslađe loviti u prva dva sata mraka, i to na voblere, koje valja vući tik uz obalu.

            4. Tek počeo novembar, a već napadalo dvadeset centi snijega; dnevna temperatura ne prelazi tri stepena.

            Moj vam je savjet da batalite posao i da »pecate na luster«. Možda nešto ipak iščeprkate u porastu vodostaja i to u najtoplijem dijelu dana.

            5. Juče padao snijeg, a već danas temperatura skočila na 14°C; vazduh pun ozona i miriše na ribu.

            Ne žurite. Tek ako vidite da je i drugi dan »mekan« i sunčan, izađite na vodu. Prve rezultate očekujte tek treći dan otopljavanja. Riba voli promjenu vremena na bolje, ali ne naglu i ne odmah. Inače, kod hidrometereoloških uslova najvažnije su tendencije. Naglo otopljavanje je dobro samo ukoliko će ta tendencija da se nastavi. Ako nakon jednog toplog dana slijedi ponovno pogoršanje vremena, riba zna totalno da »začepi«. Ponekad je dobro i pogoršanje vremena, ali samo ako će se kao takvo ustaliti barem sedam dana.

            Ako topli i vedri dani potraju, hvatajte jutarnji i večernji cug, te prva dva sata mraka. Bude li mirno vrijeme, svi cugovi su pri dnu, a ako se popodne digne lagani vjetar, noću valja bacati voblere, samo dalje od obale.

            6. Desi se ponekad i ovakva situacija: danima imamo sunčana jutra, a negdje od dva popodne dobijemo oblake, ponekad sa kišicom ili krupnim vlažnim snijegom.

Najbolje je loviti u prva dva sata promjene. Zna ugodno iznenadtiti i dva sata nakon smrkavanja i to u gornjim slojevima, vrlo blizu obale. Dnevni cug je, naravno, pri dnu, a lovna distanca zavisi od tendencije vodostaja, baš kao i u predhodnim slučajevima.

 

 MESO ILI GUMA?


Još davne `96 godine napisao sam prilično iscrpan referat (u tekstvu »Ima jedna tajna veza«) o lovu smuđa »muvanjem« i o motivima (uglavnom socijalnog karaktera) koji su me nagnali da samostalno dođem do možda najefikasnije tehnike za lov ove grabljivice. Istina, moj sugrađanin, inače čuveni »doktor za mašinice«, Danilo Rihter, mnogo ranije je razvio specifičnu tehniku muvanja – takozvanim »zatvorenim mamkom«. Međutim, mada se i u jednom i u drugom slučaju radi sa mesom, mada obojica nešto potežemo i »cinculiramo«, u suštini su to dvije sasvim različite tehnike.

            U nastavku teksta daću u najkraćim crtama suštinu moje tehnike, a iskreno se nadam da će Danilo uskoro da nam pošalje tekst i ilustracije za svoju tehniku, pogotovo kada znam da je ove jeseni imao izuzetne rezultate.


 PRIBOR, ILI ZAŠTO BAŠ TELEMEČ


            Suština muvanja nije u izboru mamca, već u njegovoj prezentaciji. U novembru i mjesecima koji dolaze, smuđ bira dublja mjesta sa slabijim protokom vode. Na kamenitim terenima drži se uglavnom na pozicijama gdje se završava kamen i počinje pješčano dno, a pred suton i noću prilazi bliže obali, dakle, bude u kamenjaru. U limanima sa glinenim dnom, za koje je karakteristično stepenasto dno, smuđ se drži uglavnom iza samog ruba baira, odakle vreba svoj plijen (najčešće šrac, krkuša ili peš).

            Zašto je ovo važno znati? Kao što vidite, smuđ nikada nije na nekom ravnom platou sa ujednačenom dubinom, što bi bilo idealna situacija za lov tvisterima. Stalno je uz nekakve odsjeke, bilo da je u pitanju strmo poniruća kamena obla, glineni bair, ili rupa iza nekog panja. Dakle, nalazi se tamo gdje ste prisiljeni da svoju gumicu na džig glavi malo ubrzate i odignete od dna, ukoliko želite da izbjegnete kačenje za dno. A čim ubrzate »vožnju« u ovo hladno doba godine, ne računajte na smuđa.

            Dakle, od nas se očekuje da upravo na tim »vrućim«, a ujedno i kritičnim mjestima, uradimo što sporiju prezentaciju, maltene vertikalni džiging. To se ne može izvesti klasičnim smuđevskim trometrašima, jer vrh štapa u odnosu na dno mora biri u što je moguće više vertikalnom položaju. Treba nam znači što duži štap. Ako znamo da se većina udaraca događa na udaljenosti od 6-10 metara od obale, bilo bi idealno imati štap te dužine, pa mu samo raditi gore-dole, lijevo-desno, ispred njuške. Nažalost, još nije konstruisan štap te dužine, sa bacačkim karakteristikama 40 gramca, a da težina blanka ne prelazi 250 grama.

            Zato smo prisiljeni da potražimo kompromis u kraćim štapovima. U praksi se najbolje pokazali telemeč i bombete štapovi dužine od 4,5 do 5 metara, vršne akcije i bacačke snage od 25 do 60 grama. Birajte modele kod renomiranih proizvođača, jer, vjerujte mi da ovo zna biti prilično grub ribolov, naročito u fazi kontre i »pumpanja«, sa ciljem da ribu što prije udaljite iz opasne zone kačenja.


MAMAC I TEHNIKA


            Uz svo uvažavanje »našeg« francuza Alberta Draškovića i njegovog nesumnjivog doprinosa »smuđologiji«, nikad mi nije bilo jasno čemu sva ona silna skalamerija od žica, konzola, oprugica i trokrakih udica, samo da bi se montiralo ripče na udicu. Složićete se da bi to ipak trebalo malo pojednostaviti, a bogami i pojeftiniti.

            Dilema »filet ili cijela ribica« postoji samo kada je u pitanju štuka. Mislim da ona ipak više voli ribicu. Vjerujte mi da je smuđu apsolutno svejedno. Zato se opredjeljujem za filet, jer montaža je prosta ko` pasulj. Kako?

            - uzmete, recimo, krupaticu i oštrim nožem napravite dva reza od glave ka repu – jedan duž leđa, drugi duž kraja trbuha. Sljedeće rezove napravite poprečno, s tim da širina fileta ne prelazi 1,5 cm. Tako isfiletirate obe strane ribe i dobijete 10-15 filetića, što je više nego dovoljno za cijeli dan ribolova.

            - veličinu udice prilagodite veličini očekivanog ulova i konfiguraciji terena. Veća riba i čišći teren može i 4/0. Manji smuđ i »prljav« teren, može i sistem sa dvije četvorke.

            - Filet se montira tako što prvi put zađete udicom kroz mesto i izađete kroz kožu, a zatim kompletan filet navučete na najlon. Sad bodete u kontra smjeru, dakle, kroz kožu i vrhom izlazite u meso. Ako je teren čist, vrh može slobodno da viri, ali ako je dno puno zakačaljki, udicu kod drugog boda ukosite tako da vrh ostane zarobljen u mesu. To je sva mudrost kad je u pitanju montaža mamca.

            Na osnovni najlon navučete olovo u obliku suze, s tim da gramatura zavisi od brzine i dubine toka. Najčešće koristim suze od 7 grama, mada ima situacija kada je previše i tri grama, a opet nekad je premalo i dvadeset grama.

            Ispod suze ide bužir, pa virblica na koju se montira predvez (30-60 cm) sa udicom.

            Kako se muva? Vidim mnogo kolega koji stave filet » po propisu«, uzmu svoj trometraš, pa onda to vuku uz povremeno cimanje i secovanje – baš kao tvister. A i rezultati su im skromni – baš kao da love na tvister. Ponavljam, aktaktivnost fileta kao prirodne hrane smuđa nije samo u njegovoj jestivosti, već prvenstveno u mogućnosti da se taj mamac sporije i prirodnije prezentuje. Zato preporučujem da se radi na sljedeći način (upotreba dužeg štapa sa obale se podrazumijeva):

            - Zabacite mamac tako da vam na dno padne par metara dalje od zone očekivanog udarca. U momentu pada mamca neka vam je štap paralelno sa vodom.

            - Polako privlačite mamac ka sebi uz lagano cimanje u svim pravcima. Tek kada vrh štapa bude iznad vaše glage, pokupite mašinicom najlon i vratite ga ponovo u paralelan položaj sa vodom.

            - Ako je vrh udice slobodan, kontrirajte odmah nakon »kvrc«-a ili zastajkivanja mamca. Kod rada sa zatvorenim vrhom, u momentu udarca vratite štap metar-dva prema vodi, pa nakon par sekundi udarite jednu »šabačku« kontru iz ramena.

            Pazite, ovo je vrlo zahtjevan ribolov, sa mnogo više finesa nego kod lova tvisterima ili voblerom, hoće više koncentracije i kondicije, pa neka vas ne obeshrabre početna nesnalaženja. Zato uvijek imajte na umu da nema efikasnijeg metoda lova smuđa, pogotovo sada, kad je sav u dubokim limanim, a prirodne hrane ima u izobilju.

                                                                        RANKO TRAVAR

 

            

Logos